Pokkenbriefje

Volgens een lemma op wikipedia waren de pokken eeuwenlang een uiterst besmettelijke en levensbedreigende virusziekte waar, in de laatste drieduizend jaar, één op de tien mensen aan is gestorven. Nadat de wetenschap de conclusie trok dat pokken, door vaccinatie, konden worden voorkomen werden alleen leerlingen in de school toegelaten die, door middel van een pokkenbriefje, konden bewijzen dat ze ingeënt waren. De wet, waarin dit geregeld was, werd zeer streng gehouden. Als het lokaal bestuur de zaak op zijn beloop liet werd ze beboet door de centrale inspectie; het overkwam in Dantumadeel burgemeester Baron Douwe Jan Vincent Van Sijtzama en enkele hoofdonderwijzers. De kwestie lag moeilijk in die gemeente omdat er geharnaste tegenstanders van de vaccinatie waren. Vaccinatie werd gezien als het dwarsbomen van Gods handelen en dat mocht niet. In 1891 schrijft De Standaard, het dagblad van de anti-revolutionairen, over “Leerplicht bij vaccinedwang”. In het artikel wordt een “huisvader” uit Dantumawoude opgevoerd die, “zoo ’t schijnt louter uit gemoedsbezwaar tegen de vaccine, geen zijner twaalf kinderen naar school zendt.” Hij verzet zich niet tegen de leerplicht want de kinderen “worden door den ouden heer in het letter-opzeggen geoefend”. De vader uit Dantumawoude staat, volgens De Standaard, niet op zichzelf want er worden nog zeer velen gevonden die “zich op ’t gebied des geestes niet willen laten binden”.
De Standaard schrijft over dit onderwerp omdat de liberalen zich in de Tweede Kamer hard maken voor de invoering van de leerplicht. De anti-revolutionairen zijn op dat moment verwikkeld in de schoolstrijd waarbij de verantwoordelijkheid van de ouders als belangrijker wordt gezien dan de verantwoordelijkheid van de staat. Het artikel in De Standaard eindigt met “Leerplicht met handhaving van vaccinedwang is een tergen van het arme volk en een nodeloos vermeerderen van ontevredenheid”.
Het pokkenvirus is inmiddels wereldwijd al meer dan veertig jaar uitgeroeid. Dat is dankzij en niet ondanks “de vaccinedwang”.