Ter ere van haar honderdste verjaardag publiceert de Kollumer Courant op 12 april 1972 een interview met Jikke Veenland. Het artikel begint met de tekst: “Velen kennen haar in Dantumadeel, bijna 40 jaar was ze er vroedvrouw en in die tijd hielp ze ongeveer 5000 kinderen ter wereld.” In 1952 is ze naar Leeuwarden vertrokken maar dan is ze Dantumadeel niet vergeten want “ik hingje noch oan de Wâlden”.

Jikke Conradi-Veenland in 1972. Bron Kollumer Courant

Zwangerschap was eind 19de eeuw een groter avontuur dan vandaag. Het aantal doodgeborenen was hoog net als de kindersterfte in het eerste levensjaar. Daarnaast verloren ook regelmatig moeders het eigen leven in het kraambed.

Vanaf het midden van de negentiende eeuw is de wetenschap systematisch bezig de wereld “gezonder”te maken. Jaarlijks publiceert de overheid statistieken van medische gebeurtenissen en er komt steeds meer medische personeel. Er komen meer dokters en de geboorten- en zuigelingenzorg wordt een belangrijk punt van aandacht. In 1892 zoekt de gemeente Dantumadeel een gemeente-geneesheer en een vroedvrouw. De dokter krijgt de zorg voor de armenpraktijk, de vaccinatie en de lijkschouwing. Zijn salaris is precies fl 1000 per jaar en hij mag daarnaast ook nog een particuliere praktijk houden. De vroedvrouw staat minder hoog in aanzien. Zij heeft een jaarlijkse vergoeding van fl 300.

Advertentie in de Leeuwarder Courant 12 augustus 1895

In 1892 wordt B. Hasselhof uit Dokkum de gemeente-geneesheer en mejuffrouw E. Hoogerheide uit Amsterdam de vroedvrouw. In 1893 is de vroedvrouw vervangen door mejuffrouw M. Westerhof uit Leiden die twee jaar later eervol ontslag vraagt. Haar plaats wordt ingenomen door Jikke Ubelina Sijke Wilhelmina Veenhof die in Jubbega is opgegroeid.

Een vroedvrouw had het niet altijd makkelijk. Ze had geen auto en moest bij nacht en ontij vaak lopend of fietsend naar het huis waar de vrouw aan het bevallen was. De extra medische zorg leidde er wel toe dat het aantal doodgeboorten geleidelijk afnam. Zie de grafiek.

In 1897 trouw Jikke Veenland met Egbert Johannes Conradi (1872-1920) een onderwijzerszoon (zie ander blog) uit Zwaagwesteinde. Hij woonde in Murmerwoude aan de Hoofdweg waar hij de kost verdiende als notarisklerk en als postkantoorhouder. In 1920 is het gezin verhuisd naar Amsterdam waar Egbert overleed zodat Jikke met haar kinderen in 1922 de terugreis naar de Dokkumer Wouden begon. De zoon werd waterbouwkundige bij de Provinciale Waterstaat en zijn kinderen werden uiteindelijk arts en psycholoog.

Aantal doodgeboorten tussen 1867-1919 in Noordoost Friesland, Dantumadeel en Ferwerderadeel

Op 12 april 1972 vierde Jikke Conradi-Veenland haar honderdste verjaardag en precies vijf maanden later overleed ze waarna ze begraven is op de Algemene Begraafplaats in Damwâld. De Conradi-Veenlandstrjitte, die langs het winkelcentrum loopt, is naar haar genoemd.