Ruim tweehonderd jaar geleden woonde tegenover de Hervormde kerk van Dantumawoude de bakker Uilke Reitses Dijkstra. Hij was geliefd bij velen en gerespecteerd bij bijna  iedereen omdat hij naast het bakken de Doopsgezinde Gemeente van dit dorp leidde als lekeprediker. Zijn herinnering leeft nog steeds voort en heeft zelfs geresulteerd in de Uilke Reitseswei in Damwâld.

Ds. Sobering

Van Doopsgezinden wordt gezegd dat ze tolerant zijn. Mijn moeder leerde me het gedichtje: “Dopen wat mondig is/Spreken dat bondig is/ Vrij in het christelijk geloven / Daden gaan woorden te boven”.  Hoe anders staan de Calvinisten in het leven: Ze zijn voor de kinderdoop; geloven in het Woord; onderwerpen zich aan een strenge dogmatiek en  denken dat alles draait om de genade. Tegenstel­lingen kunnen bijna niet groter zijn.

Carel Joseph Philip Sobering studeerde in het najaar van 1939 in Apeldoorn af aan de Theologische Hogeschool van de Christelijke Gereformeerde Kerken. Hij was in 1908 geboren in Groningen en had eerst gewerkt bij een bank. Zowel de gemeenten van Wormerveer als die van Murmerwoude deden een beroep op de jonge kandidaat. Carel Sobering koos vol overtuiging voor Murmerwoude.

Sobering was helemaal niet zo onbekend met de Dokkumer Wâlden als velen veronderstelden. Zijn ouders waren Sietse Sobering (1870-1962) en Trientje Dijkstra (1870-1952). De grootouders aan moederskant waren Carel Joseph Philip Dijkstra en Aafke Dijkstra. Bijna niemand kan bedenken dat Carel Joseph Philip een zoon is van Uilke Wiegers Dijkstra (1818-1891) en Anna Catherina Hinderika Augusto (1813-1891). Uilke is een kleinzoon van en vernoemd naar de lekeprediker Uilke Reitses uit Dantumawoude. De naam Augusto komt van de Fransman Philip Joseph die omstreeks 1800 als militair naar Groningen kwam en daar uiteindelijk onderwijzer op een Franse school werd.

Zo kwam in november 1939 een nazaat van de Mennist Uilke Reitses op de kansel van de Christelijke Gereformeerden in Murmerwoude (Damwoude). Sobering begon aan een zware job die vrijwel helemaal in het teken stond van de Duitse bezetting.

De waardering voor Sobering is niet eenduidig. Hij wordt geprezen om zijn dapperheid omdat hij het bij de Duitsers opnam voor zijn gemeenteleden en direct na de oorlog NSB’ers beschermde tegen de volkswoede. Aan de andere kant wordt door sommige critici terughoudend gereageerd als het gaat om de juiste rechtzinnigheid in de preken.

Dominee Sobering werd ook de herder en leraar van Lieuwkje Sytses Visser (1897-1984), een vrome vrouw, die getrouwd was met Jelle Reitzes Dijkstra (1896-1984). Jelle stond bekend als “Jelle communist” en kwam niet meer in de kerk. Zullen de predikant en de communist geweten hebben dat ze verre achterneven waren?

Kort na de Tweede Wereldoorlog werd ds. Sobering legerpredikant in Nederlands Indië.